ต้นไม้ที่กรีดร้องแต่มนุษย์ไม่ได้ยิน

เวลาหนอนกัดกินใบไม้ ต้นไม้ไม่ได้ยืนนิ่งเฉย มันปล่อยสารระเหยกลุ่มหนึ่งที่เรียกว่า Green Leaf Volatiles ออกสู่อากาศ หรือกลิ่นของใบไม้ที่เพิ่งถูกเด็ดที่เราคุ้นเคย นั่นแหละคือเสียงร้องเตือนภัยของพืช

สิ่งที่น่าทึ่งกว่าคือ ต้นไม้ข้างเคียงที่ยังไม่ถูกทำร้ายสามารถได้กลิ่นสัญญาณนี้ แล้วเตรียมระบบป้องกันตัวเองไว้ล่วงหน้า ก่อนที่หนอนจะมาถึงด้วยซ้ำ นักวิทยาศาสตร์เรียกกลไกนี้ว่า priming หรือการเตรียมพร้อมแบบเงียบๆ

พืชสื่อสารกันอยู่ตลอดเวลา เพียงแต่เป็นภาษาที่ประสาทสัมผัสของมนุษย์ไม่อาจรับรู้ได้ และการที่เราไม่ได้ยินหรือมองเห็นมัน ก็ไม่ได้หมายความว่าการสื่อสารนั้นไม่มีอยู่จริง

งานวิจัยล่าสุดพบว่า สัญญาณเคมีเหล่านี้ไปกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงระดับพันธุกรรม (epigenetic) ในต้นไม้ที่รับสาร ทำให้ยีนป้องกันตัวทำงานไวขึ้น นี่คือระบบเตือนภัยที่ซับซ้อนพอๆ กับสัญญาณเตือนภัยในฝูงสัตว์

หนังสือเล่มนี้เริ่มต้นจากป่า เพราะป่าสอนบทเรียนสำคัญข้อหนึ่ง นั่นคือสิ่งมีชีวิตส่งสัญญาณสำคัญที่สุดในรูปแบบที่เงียบที่สุดเสมอ และร่างกายของคุณก็ทำแบบเดียวกัน